skip to Main Content

Menscentraal of Ecocentraal

  • Shanna Wielinga
De realiteit waarin wij leven is een product van ons gemeenschappelijk ideeëngoed. In de serie Het is hoe je het bekijkt worden telkens twee visies over de verhouding tussen mens en dier tegenover elkaar gezet.
Menscentraal Of Ecocentraal
Het is hoe je het bekijkt: Menscentraal of Ecocentraal (Illustratie: Shanna Wielinga)
    Volgens de definitie van Wikipedia handelen menscentraal ingerichte maatschappijen naar het idee dat de mens het belangrijkste schepsel in het universum of in ieder geval op aarde is. Het ecocentrisme daarentegen is de tegenovergestelde visie dat de mens onderdeel is van een groter geheel, het ecosysteem. Een maatschappij die is ingericht volgens een ecocentrische visie houdt rekening met de voorwaarden die nodig zijn om alle onderdelen die uitmaken van het ecosysteem een passende levensstandaard te kunnen bieden.

Ik als norm

Menscentraal: Alles voor mij (Afbeelding: Reclame van Tele2 voor goedkoop internet uit 2016)

Het is begrijpelijk dat deze opvatting geliefd is en zonder al te veel vraagtekens wordt voortgezet. Het rechtvaardigt een hedonistische levensstijl waarin we alles mogen doen wat we willen: lekker en onbeperkt eten, drinken, douchen en reizen. Milieu- en dierenwelzijn zijn ondergeschikt aan onze verlangens.

De populaire slagzin Niet omdat het moet, maar omdat het kan is de lijfspreuk van de moderne, menscentrale mens. Sleutelwoorden: ik, hebben, recht op, alles, veel, meer.

Niet omdat het moet, maar omdat het kan

Ons ecosysteem als norm

Een opvatting waarbij de mens niet boven andere organismen staat maar er deel van uitmaakt is het ecocentrisme.

Ecocentraal: Voldoende is genoeg (Illustratie: Shanna Wielinga)

Mensen die redeneren vanuit het ecocentrisme zien zichzelf als onderdeel van een delicaat ecosysteem. De opvatting is inclusief, ze neemt zowel de belangen van planten en dieren in ogenschouw als ook de belangen van de mens. De verlangens van de mens zijn belangrijk, maar niet ten koste van alles. Sleutelwoorden: evenwicht, balans, wederkerigheid, wederzijdse afhankelijkheid.

Ecocentrisch handelen uit zich onder andere in een streven om de leefomgeving langdurig leefbaar te houden, bijvoorbeeld door overbodige en overvloedige consumptie te vermijden. Mensen met een affiniteit voor dit ideeëngoed nemen genoegen met ‘voldoende’ in plaats van ‘vol’.

Vanuit menscentraal perspectief lijkt dit onzinnig, want waarom zou je genoegen nemen met minder?

Waarom zóu je genoegen nemen met minder?

    Er verschijnen steeds meer signalen die erop wijzen dat het geen gek idee zou zijn om af en toe een onsje minder te nemen, vooral wat betreft dierlijke producten. Zo wordt de grootschalige vee-industrie aangewezen als één van de drie grootste veroorzakers van ernstige milieuproblemen, waaronder klimaatverandering, uitputting van vruchtbare grond, watertekorten, verlies aan biodiversiteit en water- en luchtvervuiling

    Het onderzoeksrapport Livestock’s Long Shadow van de Food and Agriculture Organization of the United Nations van 2006 geldt nog steeds als één van de meest nauwkeurige en uitvoerige onderzoeksrapporten die er bestaan over de effecten van de vee-industrie op het milieu. Bron: Food and Agriculture Organization of the United Nations (2006). Livestock’s Long Shadow. Environmental Issues and Solutions. Geraadpleegd op 29 september 2018.
    .

    Hoe walvispoep klimaatverandering tegengaat (Illustratie: Pieter van Eenoge voor De Correspondent)

    Bovenstaande trofische cascade laat duidelijk zien dat een vermindering in het aantal walvissen leidt tot een vermindering in aantallen krill, vis en plankton, waardoor er minder zuurstof en meer broeikasgas CO2 in de atmosfeer terecht komt. Laatstgenoemde draagt weer bij aan de opwarming van de aarde, hetgeen in doorgevoerde vorm zal leiden tot het uitsterven van verschillende soorten die zich niet snel genoeg kunnen aanpassen aan deze klimaatverandering. Er zijn sterke vermoedens dat de mens daar één van zal zijn.

    Korte en lange termijn

    Een menscentraal wereldbeeld lijkt dus op korte termijn erg aantrekkelijk, maar is op lange termijn onhoudbaar. Als wij alleen rekening houden met onszelf stevenen we langzaam af op onze eigen uitroeiing. Alleen omdat wij overvloedig kunnen consumeren, wil niet zeggen dat we dat ook per se moeten doen.

    Omdat het kan, betekent niet dat het moet

    De paradox is hier dat door rekening te houden met anderen, we rekening houden met onszelf.

    Shanna Wielinga is de oprichtster van snakeshusband. Ze is van jongs af aan betrokken geweest bij het leed van dieren in de intensieve vee-industrie. Vanaf haar eerste verzetsdaad vegetariër te worden tot het ondernemen van acties om de vee-industrie structureel te hervormen, streeft ze naar een inclusieve maatschappij waarin mens en dier een waardig leven kunnen leiden.

    Wil je in naar aanleiding van dit artikel in contact komen met snakeshusband? Dat kan!

    Contactformulier

     

Top Back To Top